सिंधुदुर्ग : सिवर आणि सेप्टिक टॅंकची स्वच्छता करणाऱ्या कामगारांच्या सुरक्षिततेला प्राधान्य देत केंद्र शासनाच्या महत्त्वाकांक्षी ‘नमस्ते’ (National Action for Mechanized Sanitation Ecosystem) योजनेंतर्गत आज सिंधुदुर्ग जिल्ह्यामध्ये संरक्षणात्मक उपकरणांचे वितरण करण्यात आले. जिल्ह्याचे जिल्हाधिकारी श्री. अनिल पाटील यांच्या हस्ते प्रातिनिधिक स्वरूपात हे वाटप करण्यात आले, ज्यामुळे या सफाई कामगारांना त्यांच्या कामादरम्यान अधिक सुरक्षा मिळेल अशी आशा आहे.
केंद्र शासनाच्या गृहनिर्माण आणि शहरी व्यवहार मंत्रालय तसेच सामाजिक न्याय आणि सक्षमीकरण मंत्रालयाच्या संयुक्त विद्यमाने 'नमस्ते' योजना २०२३ ते २०२६ या तीन वर्षांच्या कालावधीसाठी राबविण्यात येत आहे. या योजनेचा मुख्य उद्देश सिवर आणि सेप्टिक टॅंकच्या स्वच्छतेसाठी १०० टक्के यांत्रिकीकरण करण्यास प्रोत्साहन देणे हा आहे. याचा अर्थ, भविष्यात हे काम मानवी हस्तक्षेपाऐवजी यंत्रांद्वारे केले जाईल, ज्यामुळे कामगारांना धोकादायक परिस्थितीत काम करण्याची गरज कमी होईल. ही योजना सध्या देशातील सर्व शहरांमध्ये लागू असून, यामुळे सफाई कामगारांच्या आयुष्यात मोठे सकारात्मक बदल अपेक्षित आहेत.
'नमस्ते' योजना केवळ यांत्रिकीकरणाला प्रोत्साहन देत नाही, तर सिवर आणि सेप्टिक टॅंक कामगारांना अनेक महत्त्वपूर्ण लाभ देखील पुरवते. यात प्रामुख्याने खालील गोष्टींचा समावेश आहे:
- आरोग्य विमा: कामगारांना आरोग्य विमा कवच प्रदान केले जाते, ज्यामुळे कामादरम्यान उद्भवणाऱ्या आरोग्य समस्यांवर उपचार मिळण्यास मदत होते.
- प्रशिक्षण सुविधा: आधुनिक यंत्रसामग्री वापरण्यासाठी आणि सुरक्षितपणे काम करण्यासाठी कामगारांना विशेष प्रशिक्षण दिले जाते.
- स्वच्छता उद्यमी योजनेअंतर्गत आर्थिक सहाय्य: स्वच्छतेशी संबंधित वाहने आणि यंत्रे खरेदी करण्यासाठी कामगारांना किंवा उद्योजकांना स्वच्छता उद्यमी योजनेंतर्गत आर्थिक मदत पुरवली जाते. यामुळे त्यांना स्वतःचा व्यवसाय सुरू करण्यास किंवा कामासाठी आवश्यक उपकरणे खरेदी करण्यास प्रोत्साहन मिळते.
- वैयक्तिक सुरक्षा उपकरणांचे वितरण: कामादरम्यान सुरक्षित राहण्यासाठी आवश्यक असलेली सर्व वैयक्तिक सुरक्षा उपकरणे (PPE) कामगारांना पुरवली जातात.
- या योजनेचा लाभ नगरपालिका, इतर शासकीय विभाग आणि खाजगी क्षेत्रात काम करणाऱ्या सर्व सिवर व सेप्टिक टॅंक कामगारांना घेता येतो.
सिंधुदुर्गात ३४ कामगारांना सुरक्षा उपकरणांचे वाटप
सिंधुदुर्ग जिल्ह्यामध्ये, राष्ट्रीय सफाई कर्मचारी वित्तीय विकास महामंडळाकडून (National Safai Karamcharis Finance and Development Corporation) 'नमस्ते' योजनेंतर्गत नगरपालिका क्षेत्रात कार्यरत असलेल्या एकूण ३४ कामगारांसाठी सुरक्षा उपकरणे प्राप्त झाली आहेत. या उपकरणांमध्ये सेफ्टी हेल्मेट, गमबूट, गॉगल, गॅस गार्ड, हॅन्ड ग्लोव्हस, फ्लुरोसेंट जॅकेट आणि मास्क यांचा समावेश आहे. या सर्व सुरक्षा साधनांचे जिल्हाधिकारी श्री. अनिल पाटील यांच्या हस्ते प्रातिनिधिक स्वरूपात वाटप करण्यात आले.
यावेळी उपस्थित मान्यवरांमध्ये जिल्हा सहआयुक्त, नगर विकास विभाग, श्री. विनायक औंधकर, कुडाळ नगरपंचायत मुख्याधिकारी श्री. अरविंद नातू आणि जिल्हा तांत्रिक तज्ज्ञ, नगर विकास विभाग, श्री. निखील नाईक यांचा समावेश होता. त्यांच्या उपस्थितीने या कार्यक्रमाला अधिकृत स्वरूप प्राप्त झाले.
कामगारांकडून समाधान व्यक्त
या योजनेचा प्रत्यक्ष लाभ मिळालेल्या कामगारांनी यावेळी जिल्हाधिकारी श्री. अनिल पाटील यांचे आभार मानले. लाभार्थी श्री. राजन कदम आणि श्री. सुभाष जाधव यांनी आपल्या भावना व्यक्त करताना सांगितले की, 'नमस्ते' योजनेंतर्गत मिळालेल्या या सुरक्षा उपकरणांमुळे त्यांना प्रत्यक्ष काम करताना खूप फायदा होईल आणि यामुळे त्यांच्या आरोग्याचीही काळजी घेतली जाईल. त्यांच्या चेहऱ्यावरील समाधान हेच या योजनेच्या यशस्वी अंमलबजावणीचे प्रतीक होते.
या योजनेमुळे सिवर आणि सेप्टिक टॅंकच्या कामात गुंतलेल्या कामगारांना केवळ सुरक्षितताच नव्हे, तर सन्मानाचे जीवन जगण्यासाठीही प्रोत्साहन मिळेल, अशी अपेक्षा आहे. यांत्रिकीकरणाकडे वाटचाल करून आणि कामगारांना आवश्यक सुरक्षा प्रदान करून, भारत सरकार या महत्त्वाच्या परंतु जोखमीच्या कामामध्ये गुंतलेल्या व्यक्तींच्या कल्याणासाठी कटिबद्ध आहे.
▪️ जुबेर खान, सिंधुदुर्ग
