सौ. अन्वेशा अजित आचरेकर : संघर्षाच्या अग्निदिव्यात जिद्दीला कर्तृत्वाची झळाळी देणारी ‘नवदुर्गा’!

पर्यटन व्यवसायापासून समाजकारण आणि राजकारणापर्यंत उमटविला यशाचा ठसा

यशस्वी उद्योजिका, भाजपा महिला शहराध्यक्ष तथा मालवण नगरपरिषद महिला व बालकल्याण सभापती पदापर्यंतचा प्रेरणादायी जीवनप्रवास

मंगेश नलावडे : स्काय न्यूज टुडे | विशेष लेख : स्त्रीच्या अंतरंगात दडलेली शक्ती ही केवळ तिच्या सामर्थ्यात नसते, तर संकटांच्या वादळातही स्वतःला सावरून नव्याने उभे राहण्याच्या तिच्या इच्छाशक्तीत असते. परिस्थिती कितीही प्रतिकूल असली, तरी जिद्दीच्या बळावर नियतीने आखलेल्या मर्यादा ओलांडता येतात आणि कर्तृत्वाच्या जोरावर स्वतःची स्वतंत्र ओळख निर्माण करता येते, याची प्रचिती देणाऱ्या महिलांचे जीवन समाजासाठी दीपस्तंभ ठरते. अशाच संघर्षातून सामर्थ्य घडविणाऱ्या, कष्टांतून आत्मविश्वास मिळविणाऱ्या आणि समाजकारणातून लोकप्रतिनिधित्वापर्यंतची वाटचाल करणाऱ्या कर्तृत्ववान महिलांपैकी एक असलेल्या सौ. अन्वेशा अजित आचरेकर या होय!

मालवणच्या पर्यटन राजधानीत एक यशस्वी पर्यटन उद्योजिका, भाजपा महिला शहराध्यक्षा, मालवण नगरपालिकेच्या नगरसेवक तथा महिला व बालकल्याण सभापतीपदाची जबाबदारी सांभाळणाऱ्या अन्वेशा आचरेकर यांचा प्रवास हा केवळ यशाच्या शिखरापर्यंत पोहोचण्याचा वृत्तांत नाही, तर स्वतःचे अस्तित्व घडविणाऱ्या एका जिद्दी स्त्रीच्या संघर्षगाथेचा आलेख आहे.

लहानपणीच मातृछत्र हरपले, माहेरच्या प्रतिकूल परिस्थितीत कुटुंबाच्या जबाबदाऱ्यांचे ओझे पेलले, विवाहानंतर पर्यटन व्यवसायातील नवी आव्हाने स्वीकारली आणि राजकीय प्रवासात आलेल्या पहिल्या अपयशातूनही नव्या उमेदीने वाटचाल केली. त्यांच्या जीवनातील प्रत्येक टप्पा त्यांच्या जिद्दीची, कष्टांची आणि आत्मविश्वासाची साक्ष देतो. म्हणूनच त्यांच्याकडे पाहताना ‘नवदुर्गा’ ही उपमा सार्थ ठरते.

संघर्षाच्या सावलीत उमललेले कर्तृत्व
सौ. अन्वेशा आचरेकर यांचे माहेरचे नाव चारुशीला दीपक सोनवडेकर. बालपणापासूनच त्यांच्या वाट्याला संघर्ष आला. माहेरची आर्थिक परिस्थिती अत्यंत प्रतिकूल असताना लहान वयातच आईचे छत्र हरपले. आयुष्याच्या कोवळ्या वयात मातृप्रेमाची सावली हरपण्याचे दुःख आणि त्याचवेळी कुटुंबाच्या परिस्थितीशी झुंज देण्याचे वास्तव, अशा दुहेरी आव्हानांना त्यांना सामोरे जावे लागले.

वडील आणि आजी यांनी तीन मुली व एका मुलाचा सांभाळ करताना कुटुंबाला आधार दिला. प्रतिकूल परिस्थितीने अनेक अडथळे निर्माण केले, तरीही चारही भावंडांनी शिक्षण पूर्ण केले. या प्रवासात चारुशीला या भावंडांमध्ये दुसऱ्या क्रमांकावर होत्या. लहान वयातच त्यांनी घरातील जबाबदाऱ्या स्वीकारल्या. मोठ्या बहिणीसोबत कुटुंबाला हातभार लावताना त्यांनी कष्टांचे महत्त्व, जबाबदारीची जाणीव आणि संकटांशी दोन हात करण्याचे बळ आत्मसात केले. ज्या वयात स्वप्नांना मुक्त आकाश मिळायला हवे, त्या वयात त्यांना परिस्थितीशी सामना करण्याचे धडे मिळाले. मात्र, या संघर्षाने त्यांची स्वप्ने खुंटवली नाहीत. उलट, आयुष्यातील प्रत्येक कठीण प्रसंगाने त्यांच्या मनात जिद्दीची ठिणगी अधिक प्रखर केली. पुढे याच जिद्दीने त्यांच्या व्यक्तिमत्त्वाला कणखरपणा, संवेदनशीलता आणि आत्मविश्वासाची जोड दिली.

पर्यटन व्यवसायात मेहनतीने निर्माण केली स्वतंत्र ओळख
विवाहानंतर दांडी येथील पर्यटन व्यावसायिक असलेले पती अजित आचरेकर यांच्या साथीने त्यांच्या आयुष्याला नवे वळण मिळाले. मालवणच्या पर्यटनविश्वाशी निगडित असलेल्या या व्यवसायात त्यांनी सक्रिय सहभाग घेतला. मात्र, जलक्रीडा आणि स्कुबा डायव्हिंगसारखे क्षेत्र त्यांच्यासाठी पूर्णपणे नवीन होते. या व्यवसायाचे तांत्रिक स्वरूप, त्यातील व्यवस्थापन आणि पर्यटकांच्या अपेक्षा समजून घेणे, हे त्यांच्यासमोरील नवे आव्हान होते.

परंतु अपरिचित क्षेत्राची भीती बाळगण्याऐवजी ते शिकून घेण्याची तयारी त्यांनी दाखवली. मेहनत, चिकाटी आणि नियोजनाच्या बळावर त्यांनी व्यवसायाच्या कामकाजात आपला सहभाग वाढविला. ‘अजित स्कुबा डायव्हिंग’ या व्यवसायाच्या विस्तारात त्यांनी महत्त्वाची भूमिका बजावली.

यशस्वी व्यावसायिक होण्यासाठी केवळ संधी मिळणे पुरेसे नसते; त्या संधीचे सोने करण्यासाठी कष्ट करण्याची तयारी आणि बदलत्या परिस्थितीशी जुळवून घेण्याची क्षमता आवश्यक असते. अन्वेशा आचरेकर यांनी हीच क्षमता आपल्या कामातून सिद्ध केली. आज मालवण आणि सिंधुदुर्गच्या पर्यटन क्षेत्रात त्यांनी स्वतःची ओळख निर्माण केली आहे.

व्यवसायाच्या माध्यमातून रोजगाराच्या संधी उपलब्ध करून देणे, पर्यटन क्षेत्रातील उपक्रमांना हातभार लावणे आणि कुटुंबाच्या व्यवसायाला बळ देणे, या कामांमधून त्यांच्या कर्तृत्वाचे विविध पैलू समोर येतात. स्वतःच्या प्रगतीबरोबरच इतरांच्या हातालाही काम मिळावे, ही भावना त्यांच्या व्यावसायिक वाटचालीला अधिक व्यापक अर्थ देते.

समाजाशी जोडलेली नाळ, राजकारणाकडे वाटचाल
व्यवसायाच्या व्यापात व्यग्र असतानाही समाजाशी असलेली त्यांची नाळ कायम राहिली. नागरिकांच्या अडचणी समजून घेणे, गरजूंच्या मदतीला धावून जाणे आणि आपल्या परीने सामाजिक प्रश्न सोडविण्याचा प्रयत्न करणे, या माध्यमातून त्यांचा जनसंपर्क विस्तारत गेला.

दांडी परिसरातून मालवण नगरपालिकेची निवडणूक लढविताना त्यांना सुरुवातीला पराभवाचा सामना करावा लागला. मात्र, हा पराभव त्यांच्या आत्मविश्वासाला खच्ची करणारा ठरला नाही. उलट, लोकांशी अधिक दृढ नाते निर्माण करण्याची आणि सामाजिक कार्य अधिक प्रभावीपणे पुढे नेण्याची प्रेरणा त्यांना मिळाली.

राजकारणात यश मिळविण्यासाठी संयम, सातत्य आणि जनतेशी असलेला विश्वासाचा धागा महत्त्वाचा असतो. अन्वेशा आचरेकर यांनी या बाबींना प्राधान्य दिले. पहिल्या अपयशानंतरही त्यांनी जनसंपर्क कायम ठेवला आणि आपल्या कार्यातून विश्वास संपादन करण्याचा प्रयत्न केला. त्यांच्या कार्याची दखल घेत भारतीय जनता पार्टीने त्यांच्यावर महिला आघाडीच्या शहराध्यक्षपदाची जबाबदारी सोपविली. ही जबाबदारी त्यांच्या राजकीय प्रवासातील महत्त्वाची पायरी ठरली.

पराभवातून शिकत विजयाकडे झेप
पहिल्या निवडणुकीतील अपयशाने खचून न जाता नव्या उमेदीने पुढे जाणे, हे त्यांच्या स्वभावातील महत्त्वाचे वैशिष्ट्य. पुढील नगरपालिका निवडणुकीत दांडी प्रभागातून त्यांना पुन्हा संधी मिळाली. यावेळी त्यांनी विजय संपादन करीत नगरसेविका म्हणून मालवण नगरपालिकेत प्रवेश केला.

निवडणुकीच्या वातावरणात आरोप-प्रत्यारोप आणि वैयक्तिक टीका-टिप्पणीला अनेकदा महत्त्व प्राप्त होते. मात्र, अन्वेशा आचरेकर यांनी संयम, सकारात्मक दृष्टिकोन आणि लोकसंपर्कावर भर देत आपली भूमिका मांडली. नागरिकांशी असलेले नाते, सामाजिक कार्यातून निर्माण झालेला विश्वास आणि विजयासाठी केलेले सातत्यपूर्ण प्रयत्न त्यांच्या यशाच्या वाटचालीत महत्त्वाचे ठरले.

त्यांचा हा विजय केवळ एका निवडणुकीतील यश नव्हता; तो अपयशानंतरही प्रयत्नांची साथ न सोडणाऱ्या वृत्तीचा विजय होता. पहिल्या पराभवातून अनुभव घेत पुन्हा उभे राहणे आणि जनतेचा विश्वास संपादन करणे, यातून त्यांच्या राजकीय प्रवासाला नवी दिशा मिळाली.

भाजप आणि शिवसेनेच्या महायुतीची नगरपालिका सत्तेत आल्यानंतर त्यांच्यावर महिला व बालकल्याण सभापतीपदाची जबाबदारी सोपविण्यात आली. संघर्षातून सुरू झालेला त्यांचा प्रवास आता सार्वजनिक जबाबदारीच्या महत्त्वपूर्ण टप्प्यावर पोहोचला आहे. खासदार नारायण राणे, पालकमंत्री नितेश राणे, आमदार निलेश राणे यांच्या नेतृत्वात जनसेवा करतं राहणार असल्याचे त्या सांगतात.

पद नव्हे, समाजसेवेची जबाबदारी महत्त्वाची!
महिला व बालकल्याण सभापतीपद हे केवळ प्रतिष्ठेचे पद नसून समाजातील महत्त्वाच्या घटकांच्या विकासाशी निगडित असलेली जबाबदारी आहे. महिला सक्षमीकरण, बालकल्याण, सामाजिक जाणीव आणि सर्वसामान्य नागरिकांच्या प्रश्नांप्रती संवेदनशीलता या बाबींना या पदावर विशेष महत्त्व आहे.

स्वतःच्या आयुष्यात प्रतिकूल परिस्थिती अनुभवलेल्या अन्वेशा आचरेकर यांना संघर्षाचे मोल जवळून माहीत आहे. त्यामुळे समाजातील विविध घटकांच्या अडचणी समजून घेणे आणि त्यांच्या प्रश्नांकडे संवेदनशीलतेने पाहणे, ही त्यांच्या सार्वजनिक जीवनातील महत्त्वाची भूमिका ठरू शकते.

आजवरच्या प्रवासात त्यांनी कुटुंबाची जबाबदारी सांभाळली, व्यवसायातील आव्हानांना सामोरे गेल्या, सामाजिक कार्यातून लोकांशी नाते जोडले आणि राजकीय क्षेत्रात स्वतःची ओळख निर्माण केली. या प्रत्येक टप्प्याने त्यांना जीवनाकडे पाहण्याची नवी दृष्टी दिली आहे.

महिला व बालकल्याण सभापती म्हणून मिळालेली संधी ही त्यांच्या दृष्टीने समाजासाठी अधिक व्यापक स्वरूपात काम करण्याचे व्यासपीठ आहे. या जबाबदारीतून महिलांच्या प्रश्नांना वाचा फोडणे, बालकल्याणाच्या उपक्रमांना चालना देणे आणि नागरिकांच्या अपेक्षांना न्याय देणे, अशा कार्यातून त्यांच्या नेतृत्वाला नवी उंची प्राप्त होऊ शकते.

प्रत्येक संकटातून घडली नवी ‘नवदुर्गा’
अन्वेशा आचरेकर यांची कहाणी ही केवळ एका महिलेच्या वैयक्तिक यशाची कहाणी नाही. ती परिस्थितीशी दोन हात करणाऱ्या, अपयशातून शिकणाऱ्या आणि स्वतःच्या कर्तृत्वावर विश्वास ठेवणाऱ्या प्रत्येक स्त्रीच्या सामर्थ्याचे प्रतीक आहे.

लहानपणी मातृछत्र हरपले, तरी त्यांनी आयुष्यापुढे हार मानली नाही. माहेरच्या प्रतिकूल परिस्थितीत जबाबदाऱ्या स्वीकारल्या, तरी स्वप्नांचा पाठपुरावा सोडला नाही. पर्यटन व्यवसायातील नवे आव्हान समोर आले, तरी शिकण्याची तयारी कायम ठेवली. राजकीय प्रवासात पराभवाचा सामना करावा लागला, तरी जनतेशी असलेली नाळ तुटू दिली नाही. त्यांच्या जीवनप्रवासातील या प्रत्येक संघर्षाने त्यांना अधिक सक्षम बनविले. संकटांनी त्यांची परीक्षा घेतली; पण त्याच संकटांनी त्यांच्या व्यक्तिमत्त्वाला कणखरपणा दिला. अपयशाने त्यांना थांबविले नाही, तर पुढील यशासाठी सज्ज केले.

नवदुर्गेची संकल्पना ही स्त्रीशक्तीच्या विविध रूपांचे दर्शन घडवते. अन्वेशा आचरेकर यांच्या प्रवासातही जबाबदारी स्वीकारणारी मुलगी, कुटुंबासाठी झटणारी स्त्री, व्यवसायात योगदान देणारी उद्योजिका, समाजाशी नाते जोडणारी कार्यकर्ती आणि लोकप्रतिनिधी म्हणून जबाबदारी सांभाळणारी महिला, अशी विविध रूपे दिसून येतात. त्यांच्या जीवनाचा खरा संदेश हाच की, परिस्थिती आपल्या हातात नसली तरी त्या परिस्थितीला सामोरे जाण्याची वृत्ती आपल्या हातात असते. संकटे टाळता येत नसतील, तर त्यांच्याशी लढण्याचे सामर्थ्य निर्माण करता येते. अपयश आले, तर त्यातून धडा घेऊन पुन्हा उभे राहता येते. आणि संधी मिळाली, तर कर्तृत्वाच्या बळावर स्वतःची ओळख अधिक व्यापक करता येते.

नवदुर्गेला कर्तृत्वाचा सलाम!

संघर्षाच्या अंधारातून आत्मविश्वासाचा प्रकाश शोधत, कष्टांच्या बळावर स्वतःची वाट निर्माण करीत आणि समाजसेवेच्या दिशेने वाटचाल करणाऱ्या सौ. अन्वेशा अजित आचरेकर या आज अनेक महिलांसाठी प्रेरणादायी उदाहरण ठरतात. त्यांचा प्रवास सांगतो की, यशाची उंची केवळ मिळालेल्या पदावरून मोजली जात नाही; तर त्या पदापर्यंत पोहोचताना केलेल्या संघर्षातून, स्वीकारलेल्या जबाबदाऱ्यांतून आणि समाजासाठी काहीतरी करण्याच्या ध्येयातून त्याचे खरे मोल ठरते.

जिद्द हा श्वास, कष्ट ही साधना, आत्मविश्वास हे बळ आणि समाजसेवा हे ध्येय मानून पुढे जाणाऱ्या या कर्तृत्ववान नवदुर्गेला मानाचा मुजरा!

एक यशस्वी पर्यटन उद्योजिका, भाजपा महिला शहराध्यक्ष, महिला व बालकल्याण सभापती म्हणून त्यांच्या हातून अधिकाधिक विधायक कार्य घडो, त्यांच्या नेतृत्वातून समाजातील गरजू घटकांना आधार मिळत राहो. आणि त्यांच्या कर्तृत्वाची वाटचाल अशीच उत्तरोत्तर बहरत राहो, हीच स्काय न्युज डिजिटल मीडिया परिवाराच्या वतीने मनःपूर्वक सदिच्छा!

▪️अमित खोत | मालवण