परंपरा आणि आधुनिकतेचा संगम !
भाऊ भोगले | बागायत : गुरुपौर्णिमेच्या शुभमुहूर्तावर माळगाव येथील ऐतिहासिक भावई देवी मंदिरात दरवर्षीप्रमाणे यंदाही उत्सवाचा उत्साह शिगेला पोहोचला होता. ढोल-ताशांच्या गजरात आणि भाविकांच्या अलोट गर्दीत हा पारंपरिक सोहळा मोठ्या उत्साहात पार पडला. तरुण आणि ज्येष्ठ नागरिक, तसेच माहेरवाशिणींची लक्षणीय उपस्थिती हे यावर्षीच्या उत्सवाचे प्रमुख वैशिष्ट्य ठरले.
भावई देवीचा उत्सव हा माळगावच्या सांस्कृतिक परंपरेचा अविभाज्य भाग आहे. गुरुपौर्णिमेच्या दिवशी हा उत्सव साजरा केला जातो आणि या दिवशी संपूर्ण माळगावमध्ये शेतीची तसेच खोदकामाची कोणतीही कामे केली जात नाहीत. 'जमीन दुखवली जात नाही' या पारंपरिक श्रद्धेचे पालन करत ग्रामस्थ भूमीचा आदर करतात. ही परंपरा केवळ माळगावच्या अध्यात्मिक विश्वाचा भाग नसून, निसर्गाप्रती असलेल्या आदराचे आणि पर्यावरणाचे रक्षण करण्याच्या स्थानिक लोकांच्या जागरूकतेचे प्रतीक आहे.
उत्सवाच्या दिवशी सातेरी मंदिरात महाप्रसादाचे आयोजन केले जाते, जिथे सर्व भाविक एकत्र येऊन प्रसाद ग्रहण करतात. त्यानंतर संध्याकाळच्या सत्रात माळगावातील भाविक, आजूबाजूच्या गावांमधून आलेले भाविक आणि विशेषतः मोठ्या संख्येने उपस्थित असलेल्या माहेरवाशिणी भावई मंदिरात देवीला ओटी भरतात. हा क्षण भक्ती, श्रद्धा आणि सामाजिक एकजुटीचा मिलाफ दर्शवतो.
चिखलातील नारळाचा खेळ: तरुणाईचे खास आकर्षण
भावई देवी उत्सवाचे एक खास आकर्षण म्हणजे तरुणाईच्या आवडीचा असलेला चिखलातील नारळाचा खेळ. हा खेळ पाहण्यासाठी मोठी गर्दी लोटली होती. या खेळात, एक तरुण चिखलात नारळ रुतवून तो आपल्या दोन्ही पायांमध्ये घट्ट पकडून जमिनीवर झोपतो. इतर तरुण खांद्याला खांदा लावून त्याला ढकलून तो नारळ चिखलातून बाहेर काढण्याचा प्रयत्न करतात. हा खेळ केवळ मनोरंजक नसून, गावातील तरुणांमधील एकोपा आणि शारीरिक ताकद दर्शवतो.
एकीकडे, या दिवशी खेळाच्या वेळी थोडा तरी पाऊस पडतो अशी पारंपरिक समजूत आहे. पावसाने ओढ दिल्याने काही उत्साही तरुणांनी बाहेरून पाणी आणून चिखल तयार केला, जेणेकरून हा पारंपरिक खेळ उत्साहात पार पडू शकेल. ही कृती त्यांची परंपरा टिकवून ठेवण्याची जिद्द आणि उत्सवाप्रती असलेली निष्ठा दर्शवते.
एक आनंदी आणि उत्साही सोहळा
एकंदरीत, भावई देवीचा उत्सव माळगावकरांसाठी एक महत्त्वाचा सोहळा आहे. हा उत्सव केवळ धार्मिक विधींपुरता मर्यादित नसून, तो सामाजिक सलोखा, पारंपरिक मूल्ये आणि सामुदायिक आनंदाचे प्रतीक आहे. तरुण पिढीचा उत्साह आणि ज्येष्ठ नागरिकांचा सहभाग यामुळे या उत्सवाला एक वेगळीच उंची प्राप्त होते. ढोल-ताशांचा निनाद, भक्तीपूर्ण वातावरण आणि पारंपरिक खेळांचा आनंद यामुळे हा संपूर्ण उत्सव मोठ्या आनंदात आणि उत्साहात पार पडला. माळगावच्या समृद्ध सांस्कृतिक वारशाचे दर्शन घडवणारा हा उत्सव पुढील पिढ्यांसाठी प्रेरणादायी ठरेल यात शंका नाही.
